Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest niezwykle popularnym rozwiązaniem w Polsce. Dużo osób traktuje spółkę jako panaceum na wszystkie możliwe problemy i uważa, że założenie wielu podmiotów pozwoli prowadzić im szeroko zakrojone działania biznesowe.
W tym wszystkim potencjalnym założycielom spółek z o.o., a także członkom zarządów tych spółek umyka jedno, dość istotne zagadnienie – mianowicie kwestia zakazu konkurencji w ramach spółki z o.o. Jest to materia, która nabiera aktualności w ostatnich latach i wymaga uwagi w kontekście planów dotyczących zakładania szeregu spółek z o.o.
Zakaz konkurencji członków zarządu spółki z o.o.
Członkowie zarządu spółki z o.o. są zobowiązani ustawowo do przestrzegania zakazu konkurencji. Kodeks spółek handlowych jasno wskazuje, że nie jest możliwe prowadzenie przez członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością działalności konkurencyjnej do zarządzanej przez niego spółki.
W praktyce osoba, która ma zostać członkiem zarządu, powinna zastanowić się, czy ta funkcja nie będzie kolidować z jej dotychczasowymi działaniami biznesowymi, udziałem w innych przedsięwzięciach. A także brać to pod uwagę, planując kolejne działania gospodarcze.
Jeżeli dojdzie do sytuacji, w której członek zarządu naruszy zakaz konkurencji, wówczas musi liczyć się z odwołaniem z zajmowanej funkcji, ale także skierowaniem względem niego roszczeń odszkodowawczych. Bardzo rzadko jest tak, że naruszenie zakazu konkurencji nie wiąże się ze stratami ponoszonymi przez daną spółkę.
Odwiedź blog: Adwokat od spółki z o.o.
W takiej sytuacji, po stronie członka zarządu, który naruszył zakaz konkurencji, pojawia się pytanie, czy zawsze muszę ponosić taką odpowiedzialność, zwłaszcza w kontekście odszkodowawczym?
Odpowiedź brzmi: tak.
Jako członek zarządu, taka osoba doskonale zdaje sobie sprawę z tego, że swoimi działaniami prowadziła do osłabienia pozycji zarządzanej przez siebie spółki i próby tłumaczenia, iż nie były to działania kluczowe, bądź znaczące z punktu widzenia tego biznesu, nie będą miały moim zdaniem zbyt dużego znaczenia. Liczy się to, że członek zarządu świadomie dopuszczał się takich działań.
Część osób czytających ten artykuł może się zastanawiać, jak to jest możliwe, zwłaszcza że w wielu spółkach to wspólnicy są również członkami zarządu. Naruszenie zakazu konkurencji dotyczy nie tylko zarządów, w których zasiadają osoby niezwiązane udziałowo ze spółką, ale także w tych podmiotach, w których wspólnicy zasiadają w zarządzie spółki. I to bardzo komplikuje współpracę w ramach danej spółki z o.o.
Zakaz konkurencji obowiązujący wspólników spółki z o.o.
O ile zakaz konkurencji dotyczący członków zarządu spółki z o.o. jest uregulowany w ramach kodeksu spółek handlowych, o tyle zakaz konkurencji odnoszący się do wspólników spółki z o.o. nie ma takiego odpowiednika.
Pojawia się zatem pytanie, w jaki sposób można go wprowadzić do konstrukcji spółki z o.o.?
Kluczowym aspektem będzie prawidłowe zredagowanie treści umowy spółki i wprowadzenie postanowienia dotyczącego zakazu konkurencji obowiązującej wspólników spółki. Jeżeli nie zostanie to wprowadzone na samym początku, to w późniejszym czasie trudniej będzie uzyskać zgodę wspólników na tak istotną modyfikację.
Jakie są zasady zmiany umowy spółki z o.o.?
Ale jak skonstruować taki zakaz?
Przede wszystkim należy się zastanowić jakie działania z punktu widzenia interesów spółki (a nie poszczególnych wspólników) mogą oddziaływać niekorzystnie na jej sytuację gospodarczą oraz zdolność do rozwoju i generowania zysków. W jakich dziedzinach działalność konkurencyjna wspólników mogłaby się skończyć niekorzystnie dla samej spółki? Im szerszy ogląd tych problemów przyjmiemy, tym łatwiej będzie nam zdefiniować te problemy.
Dodatkowo warto zastanowić się nad jeszcze jedną istotną kwestią – mianowicie nad tym, aby wspólnik nie mógł sprzedać udziałów w spółce podmiotowi, który prowadzi działalność pokrewną do działalności spółki. Dlaczego jest to tak ważne? Choćby dlatego, że konkurencyjna spółka może być zainteresowana przejęciem innego podmiotu, aby zlikwidować konkurencję i skorzystać przy tym (np. przejmując know-how, bazę klientów, niezbędne urządzenia itp.).
Ktoś może się jednak zapytać, że sam wpisany zakaz konkurencji wspólników to za mało, aby wywrzeć presję na wspólników, aby go przestrzegali. Owszem i dlatego trzeba taki zakaz konkurencji obwarować odpowiednio wysoką karą umowną, którą będzie zobowiązany zapłacić wspólnik, jeżeli zdecyduje się na naruszenie zakazu konkurencji. Jeżeli w umowie spółki zostanie określona kara umowna np. na poziomie 500.000,00 zł za naruszenie zakazu konkurencji, to taki wspólnik kilka razy zastanowi się nad tym, czy opłaca się mu to naruszyć. Można również pomyśleć nad tym, czy takie naruszenie nie powinno uruchamiać możliwości wykupienia udziałów takiego wspólnika.
Przeczytaj wywiad z adwokat Katarzyną Zalewską o podstawowych obowiązkach funkcjonowania wspólników w spółce z o.o.
Zakaz konkurencji spółki z o.o. – dlaczego poruszam tę kwestię?
Ponieważ widzę z mojego doświadczenia, jak bardzo jest ona ważna, ale jednocześnie pomijana.
W swojej pracy widziałam przypadki spółek, w które część wspólników inwestowała ogromne środki oraz wiedzę, ale nie dopilnowała postanowień dotyczących zakazów konkurencji dotyczących także wspólników.
Efekt był taki, że jeden ze wspólników po uzyskaniu odpowiedniej wiedzy i zbudowaniu sobie kapitału, otwierał konkurencyjną działalność i nie chciał w ogóle rozwiązać tego problemu. Takiej osoby nie interesowało to, że pierwotna spółka jest w coraz gorszej kondycji, a jej dalsza działalność stoi pod dużym znakiem zapytania. Uzyskał, to czego oczekiwał i przechodził do zajmowania się swoim biznesem.
Kiedy zastanowić się nad sukcesją prawną biznesu?
Dlatego tak ważne jest zabezpieczenie swoich interesów, aby nie doszło do sytuacji, w której wszystko to, co wspólnik wniósł do spółki, aby przynosiła ona określone korzyści ekonomiczne, nie zostało zaprzepaszczone i wykorzystane dla czyjejś korzyści.
Temat zakazu konkurencji jest bardzo rzadko poruszany, ale jeśli w spółce znajdzie się choć jedna osoba, która nie ma czystych intencji względem pozostałych wspólników, to może się to skończyć nawet likwidacją spółki, ponieważ będzie ona generować straty i problemy.
Dlatego, jeśli zamierzasz założyć spółkę z o.o. z innymi osobami, dopilnuj wprowadzenia postanowienia dotyczącego zakazu konkurencji, aby zabezpieczyć siebie oraz spółkę przed możliwymi szkodami, które mogą wyniknąć z nieuczciwego zachowania wspólnika, czy zarządu.
Zdjęcie: Mario Gogh
***
Forma prowadzenia działalności a odpowiedzialność architekta – co musisz wiedzieć?
Forma prowadzenia działalności a odpowiedzialność architekta to nie tylko kwestia organizacyjna, ale kluczowy wybór, od którego zależy zakres ryzyka zawodowego oraz bezpieczeństwo majątku prywatnego.
Zawód architekta jest zawodem zaufania publicznego, a przede wszystkim – prestiżowym i związanym z odpowiedzialnością ze ewentualne błędy: dyscyplinarną, zawodową i karną [Czytaj dalej…]
