O zapłacie przedawnionego długu

Magdalena Bojaryn - radca prawny Magdalena Bojaryn - radca prawny

Co masz zrobić gdy zostaniesz pozwany o zapłatę przedawnionego długu? Czy podniesienie w sądzie zarzutu przedawnienia to koniec Twoich kłopotów? Komu masz złożyć oświadczenie o przedawnieniu? Czy przesłanie go do pełnomocnika strony przeciwnej wystarczy?

Na początku muszę zdecydowanie podkreślić, że uważam, iż swoje długi należy płacić. Nie mam zamiaru namawiać nikogo aby robił przeciwnie. Jednak po przeanalizowaniu jednej ze spraw jaka wpadła w moje ręce, doszłam do wniosku, że mam mieszane uczucia co do przedawnienia roszczeń i tego jakie metody może stosować wierzyciel, aby zwindykować taką należność.

Z jednak strony, jako prawnik specjalizujący się w windykacji (mam ponad 12 letnie doświadczenie w tej dziedzinie), mam za zadanie skutecznie odzyskiwać należności dla moich Klientów. Zależy mi zatem na tym, aby narzędzia mi możliwości efektywnego dochodzenia roszczeń były jak najszersze.

Z drugiej strony, jednak, instytucja przedawnienia jest po to żeby z niej korzystać, a także po to, aby zdyscyplinować wierzyciela do tego, aby podjął w odpowiednim czasie stosowne kroki celem odzyskania swoich należności.

Czy wierzyciel zatem powinien mieć więc narzędzia nacisku na swojego dłużnika jeżeli jego dług się już przedawnił?

Przejdźmy zatem do konkretnego przypadku. Z taką oto historią zetknęłam się ostatnio.
Przeciwko przedsiębiorcy, dajmy na to firmie M, firma windykacyjna wytoczyła powództwo o zapłatę przedawnionego długu. Dług wynikał z umowy kredytowej i był zakupiony przez tą firmę od pierwotnego wierzyciela.

Pozwany nawet nie za bardzo pamiętał to zadłużenie, ale że z przedstawionej dokumentacji wynikało, iż należność ta już się przedawniła – podniósł w sprzeciwie od nakazu zapłaty zarzut przedawnienia żądając oddalenia powództwa.

Jakiś czas potem, po złożeniu sprzeciwu do sądu, przyszło do pozwanego postanowienie o umorzeniu postępowania.

Pozwany był więc zadowolony, że sprawa została zamknięta.

Po kilkunastu miesiącach, pozwany nie mógł uzyskać kredytu z uwagi na wpis do Krajowego Rejestru Długów. Nie wiedział z jakich powodów został tam wpisany, przecież wszystkie zobowiązania miał regulowane na bieżąco. Dopiero po złożeniu zapytania do KRD uzyskał informację, że podstawą wpisu, jest przedawniony dług wobec firmy windykacyjnej.

Czy wierzyciel może wpisać do KRD dłużnika z przedawnionym zobowiązaniem?

Może. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych nie wyłącza takiej możliwości. Czytaj art. 15 ustawy.

Dlaczego sąd wydał postanowienie o umorzeniu postępowania a nie wyrok oddalający powództwo?

Zasadą jest, że skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia w trakcie postępowania sądowego, skutkuje oddaleniem powództwa.
Jednak w tym przypadku musiała zajść przesłanka do umorzenia postępowania. Okazało się, że po wniesieniu przez pozwanego sprzeciwu od nakazu zapłaty wraz z zarzutem przedawnienia, powód złożył pismo procesowe, w którym cofnął pozew bez zrzeczenia się roszczenia.
Czy mógł tak zrobić bez wiedzy i zgody pozwanego?  Czy bez wiedzy to raczej nie, pozwany powinien otrzymać pismo o cofnięciu. Jednak nie była do tego potrzebna zgoda pozwanego.
Do rozpoczęcia pierwszej rozprawy, powód może cofnąć powództwo bez zrzeczenia się roszczenia bez zgody pozwanego. Po pierwszej rozprawie cofnięcie takie będzie skuteczne tylko wtedy:

  1. gdy pozwany na to wyrazi zgodę
  2. gdy okoliczności sprawy nie wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. (art. 203 par. 4 k.p.c.)

W powyższej sprawie, rozprawa się nie odbyła. Postępowanie zostało umorzone. Powód musiał więc złożyć wniosek cofający pozew bez zrzeczenia się roszczenia.

Jaki jest skutek umorzenia postępowania?

Skutkiem umorzenia postępowania z powodu cofnięcia powództwa bez zrzeczenia się roszczenia jest stan faktyczny taki, jakby pozew nigdy nie został wniesiony. Tak jakby postępowanie się nie toczyło.

Nie mamy więc tym samym skutku oddalenia powództwa. Bo gdyby tak się stało, mielibyśmy wyrok stanowiący o tym, że żadna należność firmie windykacyjnej się nie należy. Nie mogłaby też na tej podstawie żądać wpisu takiego długu do KRD.

W przypadku umorzenia postępowania, mamy sytuację taką jak sprzed złożenia pozwu. Mamy zobowiązanie przedawnione – tzw. naturalne. Przymusowo go nie wyegzekwujemy, ale to nie znaczy, że dług przestał istnieć. Wierzyciel mógł więc wpisać takiego dłużnika do KRD.

Czy pozwany z powyższego przypadku mógł postąpić w inny sposób, tak aby ustrzec się przed wpisem do KRD?

Pamiętaj, że zarzut przedawnienia możesz podnieść nawet w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Nie musisz więc już w zarzutach/sprzeciwie od nakazu zapłaty go podnosić. Możesz go podnieść na rozprawie.

Możliwe, że wtedy firma windykacyjna nie cofnie pozwu przed pierwszą rozprawą. Nie możesz mieć co do tego 100% pewności, ale jest większa szansa na to, że tego nie zrobi. Rozprawa się wtedy odbędzie, a powód nie będzie mógł wtedy bez Twojej zgody cofnąć pozwu bez zrzeczenia się roszczenia.

Co możesz zrobić gdyby jednak powód złożył wniosek o cofnięcie pozwu? Pismo o cofnięciu pozwu powinieneś otrzymać jako strona postępowania.

Możesz wtedy oponować przed sądem, że chcesz aby sprawa została rozstrzygnięta, ponieważ jest bardzo prawdopodobne, że strona powodowa poprzez cofnięcie powództwa dąży do tego aby mieć możliwość wpisania Cię do KRD. To z kolei może być postrzegane przez Sąd jako działanie naruszające zasady współżycia społecznego. Takie stanowisko należy jeszcze odpowiednio uzasadnić.

Komu należy złożyć oświadczenie o przedawnieniu roszczenia?

Wielokrotnie w trakcie procesu składałam zarzut przedawnienia w imieniu klienta i pismo takie przesyłałam pełnomocnikowi drugiej strony. Nigdy Sąd nie zakwestionował takiego zarzutu jako nieskutecznego. Jednak od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II Ca 465/14 robię już – na wszelki wypadek – inaczej.

W wyroku tym, Sąd uznał, że:
Przedawnienie w sensie materialnoprawnym nie następuje bowiem z mocy samego prawa z upływem określonych terminów. Dla jego zaistnienia konieczne jest złożenie przez dłużnika opisanego wyżej oświadczenia wierzycielowi, które ma charakter prawo kształtujący. Oświadczenie to, w myśl art. 61 k.c., staje się skuteczne dopiero z chwilą, gdy doszło do wierzyciela w taki sposób, że ten mógł zapoznać się z jego treścią. Dopiero z chwilą dojścia oświadczenia do wierzyciela dochodzi do przedawnienia wierzytelności.”

Zatem, zgodnie z poglądem wyrażonym w powyższym orzeczeniu, zarzut przedawnienia powinieneś złożyć bezpośrednio do Twojego wierzyciela.

Pamiętaj więc, że przedawnione długi mogą do Ciebie wrócić  w postaci wpisu do KRD. Jeżeli będziesz chciał wziąć kredyt na firmę bądź kupić nieruchomość, możesz mieć z tego tytułu problem, jeżeli Twój wierzyciel wpisze Cię do KRD. Będziesz zmuszony dogadać się z wierzycielem alby wykreślił Cię z rejestru.

Osobiście uważam, że zwłaszcza w stosunkach pomiędzy przedsiębiorcami, wierzyciel po przedawnieniu się roszczenia nie powinien mieć żadnych narzędzi nacisku na dłużnika, aby wyegzekwować dług.  Temu ma służyć instytucja przedawnienia. Jest wystarczająco dużo czasu na to, aby przed upływem terminu przedawnienia roszczenia wszcząć postępowanie przed sądem aby zabezpieczyć należność.

Moim zdaniem nie powinno więc być tak, że wierzyciel wpisując kogokolwiek jako niesolidnego kontrahenta do KRD może wywierać nacisk na dłużnika by ten spłacił należność, by nie figurować w KRD.

Długi należy płacić, ale zgodnie z kodeksem cywilnym dłużnik powinien móc się uchylić od zapłaty tych przedawnionych i nie ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji.

Jeśli masz więcej pytań skontaktuj się ze mną. Wszelkie informacje znajdziesz na stronie www.kacprzyk-bojaryn.pl

Autor: Magdalena Bojaryn - radca prawny, autorka bloga dla przedsiębiorców o relacjach w biznesie, umowach i karach umownych, pt.: Skuteczne wykonanie umowy.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: