Zastrzeżenie własności na fakturze – zabezpieczenie transakcji

Andrzej Żurawski - adwokat Andrzej Żurawski - adwokat

Zastrzeżenie własności na fakturze staje się bardzo popularnym sposobem na zabezpieczanie transakcji zarówno o krajowym, jak i międzynarodowym charakterze. Jak to działa? O tym w dzisiejszym wpisie.

Zastrzeżenie własności chroni sprzedawcę

Często zdarza się, że dokonując jakiejś transakcji nie podpisujemy z kontrahentem umowy sprzedaży bądź też jej ustalenia nie są zbyt obszerne – obejmują tylko przedmiot i cenę. Sprzedający może dojść wówczas do wniosku, że wolałby mieć dodatkowe zabezpieczenie transakcji, dlatego wpisuje na fakturze zastrzeżenie własności towaru aż do momentu zapłaty ceny przez kupującego.

Co z mocą dowodową?

Zastrzeżenie własności, podobnie jak inne klauzule wprowadzane do faktur, stale są dyskutowane przez przedstawicieli doktryny w aspekcie ich mocy dowodowej. Faktura bowiem nie jest równoznaczna z zawarciem umowy, nie ma też takiej samej mocy jak umowa sprzedaży. Z drugiej strony faktura może jednak dowodzić zaistnienia danego zdarzenia na gruncie stosunków cywilno-prawnych.

Skutki prawne wystawienia faktury

Faktury VAT to rzecz jasna dokumenty prywatne, którym ani Ordynacja podatkowa, ani Ustawa o podatku od towarów i usług nie przyznaje żadnej szczególnej mocy. Warto jednak pamiętać, a potwierdzał to niejednokrotnie Sąd Najwyższy, że wystawienie faktury VAT wiąże się z różnymi skutkami prawnymi, a w szczególności:

  • faktura VAT może być dokumentem stanowiącym wezwanie do zapłaty (od którego nalicza się odsetki za opóźnienie w spłacie zobowiązania)
  • faktura VAT może stanowić potwierdzenie odebrania zapłaty
  • faktura VAT może stanowić dla Sądu samodzielny dowód pozwalający na ustalenie treści stosunku prawnego pomiędzy stronami znajdującymi się w sporze

O ile zatem faktura nie jest dowodem na istnienie stosunku prawnego, to z powodzeniem może pozwolić na ustalenie treści tego stosunku.

Orzecznictwo jest jasne

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 października 2003 roku (Sygn. akt II CK 119/2002) orzekł, że zastrzeżenie własności na fakturze na rzecz sprzedającego do chwili całkowitej zapłaty ceny przez kupującego wypełnia przesłanki określone w art. 589 Kodeksu cywilnego. Tym samym takie zastrzeżenie własności jest dopuszczalne.

Co więcej, zdaniem Sądu Najwyższego przedstawionym w wyroku z dnia 24 lipca 2008 roku (Sygn. akt IV CSK 87/2008), nie powinno się pomijać znaczenia dodatkowej klauzuli takiej jak zastrzeżenie własności na fakturze motywując to jedynie faktem, iż faktura jest dokumentem rozliczeniowym dla celów podatkowych.

Podsumowując te rozważania można stwierdzić, że z całą pewnością zastrzeżenie własności ma w praktyce zarówno swoje znaczenie, jak i pewną moc dowodową.

Autor: Andrzej Żurawski - adwokat, autor bloga o prawnych aspektach handlu międzynarodowego, pt.: Handel za granicą.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: