Dzieci w małżeństwie

Bartłomiej Barańczuk Bartłomiej Barańczuk

Małżeństwo kanoniczne zmierza do realizacji czterech podstawowych celów. Mowa tutaj o celach jakimi są: dobro małżonków, dobro potomstwa, dobro wiary i dobro sakramentu. W tym wpisie zajmiemy się szerzej kwestią dobra potomstwa, które jest rozumiane jako zrodzenie i wychowanie dzieci.

Cele małżeństwa

Cel taki wynika wprost już z Pisma Świętego, a konkretniej rzecz ujmując – Księgi Rodzaju (Rdz 1,28). Zrealizować go w tradycyjnym rozumieniu można właśnie przez zrodzenie i późniejsze wychowanie dzieci. Warto jednak zaznaczyć, że tak postrzega to Kościół, natomiast medycyna znalazła też inne niż naturalne sposoby na zajście w ciążę.

Wartość małżeństwa bez dzieci

Jeśli zaś małżonkowie nie mogą mieć dzieci, a co za tym idzie – zrealizować jednego z podstawowych celów małżeństwa – nie zalicza się ich przez to do „drugiej kategorii”. Niepłodność fizyczna nie ujmuje niczego małżeństwu i nie powoduje jego nieważności. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy jeden małżonek dopuścił się wobec drugiego kłamstwa w tym przedmiocie.

Nieważność małżeństwa

O ile niemożność poczęcia i zrodzenia dzieci jest efektem niezatajonej niepłodności, nie zachodzi przesłanka do unieważnienia małżeństwa. Inaczej jest, kiedy małżonek przez pozytywny akt woli dokonany w chwili zawarcia małżeństwa wyklucza posiadanie w przyszłości dzieci. Wtedy istnieje podstawa dla sądowego stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Dziecko prawe czy nieprawe

Przy okazji tej sytuacji warto zastanowić się nad pojęciem dziecka prawego wynikającym z prawa kanonicznego. Otóż jakie dziecko można uznać za prawe? Wyróżnia się tutaj trzy ich kategorie:

  • dzieci poczęte przed zawarciem małżeństwa i narodzone podczas jego trwania
  • dzieci poczęte i narodzone podczas trwania małżeństwa
  • dzieci poczęte podczas trwania małżeństwa, lecz narodzone po prawomocnym stwierdzeniu jego nieważności bądź ustaniu pożycia małżeńskiego

Teoretycznie do powyższych grup nie należą tylko takie dzieci, które zostały ochrzczone, ale ich rodzice ani przed, ani po narodzinach nie zawarli związku małżeńskiego. Od tej reguły jest jednak wyjątek. Mowa o przypadku, kiedy małżeństwo po narodzinach dziecka nie jest możliwe, bo jeden z rodziców wziął wcześniej rozwód z innym partnerem, ale nie uzyskał kościelnego stwierdzenia nieważności małżeństwa. W praktyce Kościół nie rozdziela dzieci na „gorsze” i „lepsze” – wszystkie są sobie równe. Nie tracą też one przymiotu prawości przez stwierdzenie nieważności małżeństwa rodziców. Więcej na ten temat w dwóch ostatnich wpisach z mojego bloga, na którego zapraszam TUTAJ.

Prawo i obowiązek wychowania dzieci

Co ważne, dobro potomstwa to nie tylko zrodzenie, ale i wychowanie dzieci. Przy czym nie bez powodu występuje tutaj koniunkcja wyrażona w spójniku „i”. W myśl doktryny Kościoła dzieci powinny być odpowiednio wychowywane, aby mogły się właściwie rozwijać i brać udział w życiu społecznym. Słowem – wychowanie to zarówno niezbywalne uprawnienie oraz obowiązek rodziców. W niektórych wypadkach mogą one stać się nawet przedmiotem postępowania sądowego.

Autor: Bartłomiej Barańczuk, adwokat kościelny, autor bloga Nie ma rozwodu w Kościele. Tel. kom.: +48 509 784 188

Poprzedni wpis:

Następny wpis: